{"id":1034,"date":"2024-03-26T11:43:08","date_gmt":"2024-03-26T10:43:08","guid":{"rendered":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/?p=1034"},"modified":"2024-03-26T11:43:28","modified_gmt":"2024-03-26T10:43:28","slug":"kilka-trudnych-pytan-o-pszczoly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/?p=1034","title":{"rendered":"Kilka trudnych pyta\u0144 o pszczo\u0142y"},"content":{"rendered":"\n

Obecnie pszczo\u0142y nie maj\u0105 lekkiego \u017cycia. Os\u0142abione przez zanieczyszczone \u015brodowisko i post\u0119puj\u0105c\u0105 urbanizacj\u0119, choruj\u0105. Niestety, do tego stopnia, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich nie prze\u017cywa zimy. Z drugiej strony, nieustannie ro\u015bnie zapotrzebowanie na prac\u0119 pszcz\u00f3\u0142. Dzi\u015b wycenia si\u0119 j\u0105 na ponad 250 miliard\u00f3w dolar\u00f3w na rok. A to, w korelacji z widocznym trendem zmniejszania si\u0119 populacji pszcz\u00f3\u0142, rodzi kolejne powa\u017cne problemy. I zmusza do zadania kilku nagl\u0105cych pyta\u0144.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fakty s\u0105 znacz\u0105ce: tylko na przestrzeni jednego roku ameryka\u0144scy pszczelarze stracili 44% swoich hodowli<\/a>. W latach 1961-2007 liczba pszczelich kolonii, kt\u00f3rymi opiekuje si\u0119 cz\u0142owiek zmala\u0142a<\/a> w Europie o ponad 25%, a w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej o blisko 50%. Przed dekad\u0105, w samym 2013 roku pszczelarze angielscy stracili<\/a> 34% swoich zasob\u00f3w. Jaka jest przysz\u0142o\u015b\u0107 pszcz\u00f3\u0142? I co w tej przysz\u0142o\u015bci czeka nas, ludzi? Oto kilka trudnych pyta\u0144 o pszczo\u0142y, na kt\u00f3re jak najpr\u0119dzej trzeba znale\u017a\u0107 odpowied\u017a.<\/p>\n\n\n\n

Jakie s\u0105 najwa\u017cniejsze przyczyny zmniejszania si\u0119 populacji pszcz\u00f3\u0142? Czy naukowcy s\u0105 pewni tych fakt\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonano wiele r\u00f3\u017cnorodnych bada\u0144, kt\u00f3re stara\u0142y si\u0119 odpowiedzie\u0107 na te pytania, natomiast wci\u0105\u017c trudno jednoznacznie okre\u015bli\u0107 to zjawisko. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce mo\u017cliwych przyczyn wymierania pszcz\u00f3\u0142 jest kilka, co wi\u0119cej mog\u0105 one ze sob\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 i tym samym pog\u0142\u0119bia\u0107 ten proces. Jedn\u0105 z takich przyczyn jest nadmierne stosowanie pestycyd\u00f3w, cz\u0119sto wr\u0119cz niew\u0142a\u015bciwe (o niew\u0142a\u015bciwej porze dnia lub st\u0119\u017ceniu).<\/p>\n\n\n\n

Wiadomo tak\u017ce, \u017ce zmniejszenie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci ma negatywny skutek na \u017cywotno\u015b\u0107 pszcz\u00f3\u0142. Niszczenie siedlisk powoduje zanikanie kwiat\u00f3w, kt\u00f3rych py\u0142ek i nektar jest \u017ar\u00f3d\u0142em pokarmu dla pszcz\u00f3\u0142 i ich potomstwa.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym czynnikiem, kt\u00f3ry w znaczny spos\u00f3b wp\u0142ywa na wymieranie pszcz\u00f3\u0142 jest roztocz Varroa destructor<\/em>, kt\u00f3ry powoduje chorob\u0119 zwana warroz\u0105. Za jego pomoc\u0105 mog\u0105 by\u0107 przenoszone te\u017c r\u00f3\u017cne inne wirusy. Choroba ta jest niestety nadal nieskutecznie leczona przez pszczelarzy, a nawet je\u015bli uda si\u0119 wyleczy\u0107 pszczel\u0105 rodzin\u0119 to wci\u0105\u017c jest du\u017ca szansa, \u017ce pszczo\u0142y zara\u017c\u0105 si\u0119 ni\u0105 od innych chorych rodzin.<\/p>\n\n\n\n

Czy jest pewne, \u017ce za proces zmniejszania si\u0119 populacji pszcz\u00f3\u0142 odpowiada cz\u0142owiek? Czy to nie jest naturalny etap zmian w przyrodzie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Spadek populacji pszcz\u00f3\u0142 w du\u017cej mierze spowodowany jest dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Przede wszystkim to cz\u0142owiek jest odpowiedzialny za zanik i fragmentacj\u0119 siedlisk naturalnych i tym samym spadek r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, czyli jedn\u0105 z wymienionych przyczyn. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce ze stosowaniem pestycyd\u00f3w. Co prawda nie wiemy, jak zachowywa\u0142by si\u0119 populacje pszcz\u00f3\u0142, gdyby ludzie nie ingerowali w ich \u015brodowisko, natomiast wiemy, \u017ce wp\u0142yw cz\u0142owieka w tym momencie jest tak daleko posuni\u0119ty, \u017ce zmiany te zachodz\u0105 znacznie szybciej i drastyczniej ni\u017c zachodzi\u0142yby w naturalny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bciwie w ostatnich dziesi\u0119cioleciach ci\u0119\u017cko jest odr\u00f3\u017cni\u0107 procesy wyst\u0119puj\u0105ce naturalnie od tych, kt\u00f3re s\u0105 inicjowane lub wzmacniane przez cz\u0142owieka, i dotyczy to wp\u0142ywu nie tylko na pszczo\u0142y, ale te\u017c na inne organizmy. To co jest najwa\u017cniejsze to fakt, \u017ce bez zapylaczy pozyskanie cz\u0119\u015bci plon\u00f3w (owoc\u00f3w, warzyw) b\u0119dzie bardzo trudne, a w pewnych przypadkach niemo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

Jaki po\u017cytek mo\u017cemy mie\u0107 z pszcz\u00f3\u0142 w mie\u015bcie? Czy uli nie powinni\u015bmy przede wszystkim stawia\u0107 na wsiach, w okolicach teren\u00f3w stricte rolniczych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pszczo\u0142y wp\u0142ywaj\u0105 pozytywnie na plony, zar\u00f3wno w miastach, jak i na wsi. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce 75% naszej \u017cywno\u015bci pochodzi od ro\u015blin zapylanych przez owady. Prac\u0119 owad\u00f3w dla \u015bwiatowej gospodarki wycenia si\u0119 na ponad 250 miliard\u00f3w dolar\u00f3w ka\u017cdego roku.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie owady zapylaj\u0105ce to nie tylko pszczo\u0142a miodna, ale te\u017c cho\u0107by pszczo\u0142y samotne i motyle. Jednak w mie\u015bcie ze wzgl\u0119du na zmienione i pofragmentowane \u015brodowisko szansa na wyst\u0119powanie innych zapylaczy jest znacznie mniejsza.<\/p>\n\n\n\n

Miasto to bardzo zmienione \u015brodowisko, ale przecie\u017c nie sk\u0142ada si\u0119 ono tylko z budynk\u00f3w, ulic i zabetonowanych przestrzeni. S\u0105 w nim te\u017c parki, ogr\u00f3dki przydomowe i dzia\u0142kowe, skwery. Wiemy jak du\u017cy, pozytywny wp\u0142yw na \u017cycie ludzkie ma obcowanie z przyrod\u0105. Nikt nie chce \u017cy\u0107 w zabetonowanym blokowisku, a pszczo\u0142y w mie\u015bcie mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na jako\u015b\u0107 naszych park\u00f3w, zwi\u0119ksza\u0107 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i poprawia\u0107 kondycje \u2013 nie tylko ro\u015blin ale te\u017c zwierz\u0105t, kt\u00f3re \u017cywi\u0105 si\u0119 owocami wytworzonymi przez ro\u015bliny zapylone przez pszczo\u0142y. Pszczo\u0142y wp\u0142ywaj\u0105 te\u017c pozytywnie na plony w naszych ogr\u00f3dkach  dzia\u0142kowych. Hodowla pszcz\u00f3\u0142 w mie\u015bcie mo\u017ce przynie\u015b\u0107 wymierny po\u017cytek.<\/p>\n\n\n\n

P<\/strong>szczo\u0142y to jednak <\/strong>nie jedyne zapylacze.<\/strong> Czy ich pracy nie przejm\u0105 inne owady – cho\u0107by motyle?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do grupy zapylaczy nale\u017cy nie tylko pszczo\u0142a miodna, ale tak\u017ce trzmiele i wiele pszcz\u00f3\u0142 samotnych, w Polsce mamy ponad 450 gatunk\u00f3w dzikich pszczelich zapylaczy. Co wi\u0119cej nie mo\u017cemy zapomina\u0107 te\u017c o motylach. To jednak, co jest niepokoj\u0105ce, to fakt, \u017ce liczebno\u015b\u0107 wszystkich zapylaczy drastycznie maleje. Ta zmiana zwi\u0105zana jest przede wszystkim z przekszta\u0142caniem naturalnych siedlisk przez ludzi oraz ze stosowaniem \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin. W zwi\u0105zku z tym istnieje obawa, \u017ce pewnego dnia tych zapylaczy (tak\u017ce innych ni\u017c pszczo\u0142a miodna) b\u0119dzie za ma\u0142o. Pszczo\u0142a miodna jest dobrym wska\u017anikiem jako\u015bci \u015brodowiska, je\u015bli ona mo\u017ce \u017cy\u0107 na danym terenie to prawdopodobnie tak\u017ce \u017cyj\u0105 tam inne zapylacze.<\/p>\n\n\n\n

Warto tak\u017ce podkre\u015bli\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 ro\u015blin mo\u017ce by\u0107 zapylona tylko przez specyficzn\u0105 grup\u0119 owad\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na odmienn\u0105  budow\u0119 aparatu pokarmowego motyle zazwyczaj specjalizuj\u0105 si\u0119 w zapyleniu innych kwiat\u00f3w ni\u017c pszczo\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

A mo\u017ce ju\u017c teraz warto usilnie zast\u0119powa\u0107 pszczo\u0142y mini-robotami zapylaj\u0105cymi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Warto\u015b\u0107 pracy owad\u00f3w zapylaj\u0105cych szacuje si\u0119 na oko\u0142o 250 miliard\u00f3w dolar\u00f3w rocznie. To dzia\u0142alno\u015b\u0107, za kt\u00f3r\u0105 my ludzie nie p\u0142acimy. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce zapylaj\u0105ce roboty pewnie b\u0119d\u0105 kosztowne (przynajmniej pocz\u0105tkowo), pewnie tak\u017ce b\u0119d\u0105 si\u0119 od czasu do czasu psu\u0107, a tak\u017ce, i\u017c potrzebowaliby\u015bmy ich miliony. Mini-roboty, nie b\u0119d\u0105 tak\u017ce zbyt dobrym pokarmem dla innych zwierz\u0105t, szczeg\u00f3lnie ptak\u00f3w. Nie mo\u017cna negowa\u0107 bada\u0144 nad tak\u0105 technologi\u0105, mo\u017ce kiedy\u015b przyjdzie taki smutny dzie\u0144, \u017ce cz\u0142owiekowi b\u0119dzie ona potrzebna, natomiast mimo wszystko powinni\u015bmy si\u0119 skupi\u0107 na ochronie tego co mamy i na docenieniu co te ma\u0142e owady robi\u0105 dla nas, nawet je\u015bli nie robi\u0105 tego celowo.<\/p>\n\n\n\n

Dr Karolina Kuszewska, Instytut Nauk o \u015arodowisku UJ<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Literatura:<\/em><\/p>\n\n\n\n

Simone Tosi et al, \u201cA common neonicotinoid pesticide, thiamethoxam, impairs honey bee flight ability\u201d,<\/a> \u201cScientific Reports\u201d (2017)<\/p>\n\n\n\n

Jacques, Antoine et al. „A pan-European epidemiological study reveals honey bee colony survival depends on beekeeper education and disease control.”<\/a> \u201cPloS one\u201d 12.3 (2017): e0172591.<\/p>\n\n\n\n

Meixner, Marina Doris, vanEngelsdorp Dennis,\u00a0„A historical review of managed honey bee populations in Europe and the United States and the factors that may affect them.”\u00a0<\/a>\u201cJournal of invertebrate pathology\u201d\u00a0103 (2010): S80-S9<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obecnie pszczo\u0142y nie maj\u0105 lekkiego \u017cycia. Os\u0142abione przez zanieczyszczone \u015brodowisko i post\u0119puj\u0105c\u0105 urbanizacj\u0119, choruj\u0105. Niestety, do tego stopnia, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich nie prze\u017cywa zimy. Z drugiej strony, nieustannie ro\u015bnie…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1029,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1034","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiedza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1034"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1035,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1034\/revisions\/1035"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}