{"id":1036,"date":"2024-04-24T08:51:48","date_gmt":"2024-04-24T06:51:48","guid":{"rendered":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/?p=1036"},"modified":"2024-04-24T08:51:48","modified_gmt":"2024-04-24T06:51:48","slug":"mikroplastik-czyli-powazny-konkurent-dla-smogu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/?p=1036","title":{"rendered":"Mikroplastik, czyli powa\u017cny konkurent dla smogu"},"content":{"rendered":"\n

W czasie, kiedy b\u0119dziecie czyta\u0107 ten artyku\u0142, do \u015bmieci trafi kolejny milion plastikowych butelek, a do m\u00f3rz i ocean\u00f3w – oko\u0142o 20 ton tworzyw sztucznych. Dzi\u015b ju\u017c w zasadzie ka\u017cdy zdaje sobie spraw\u0119 z tego, jak powa\u017cny mamy problem z nasz\u0105 plastikow\u0105 cywilizacj\u0105. O ile jednak syntetyczne odpady \u0142atwo dostrzec, o tyle w tym ca\u0142ym plastikowym problemie jest co\u015b, co umyka naszym oczom, staj\u0105c si\u0119 przy tym bardzo gro\u017anym wrogiem – mikroplastik.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dane s\u0105 naprawd\u0119 pora\u017caj\u0105ce. Dzisiaj ka\u017cdy morski ssak ma ju\u017c w sobie drobiny mikroplastiku. Jego cz\u0105steczki znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c w wodzie kranowej. Zjadamy go \u015brednio 5 gram\u00f3w tygodniowo. To tak, jakby do herbaty wsypa\u0107 sobie nie \u0142y\u017ceczk\u0119 cukru, a \u0142y\u017ceczk\u0119 mikroplastiku. Sk\u0105d w\u0142a\u015bciwie wzi\u0105\u0142 si\u0119 on w naszej rzeczywisto\u015bci i to a\u017c w takiej ilo\u015bci? C\u00f3\u017c, wystarczy tylko prze\u015bledzi\u0107 kilka prostych czynno\u015bci, kt\u00f3re wykonujemy ka\u017cdego dnia.<\/p>\n\n\n\n

Kapsu\u0142ki do prania z plastikowej, rozpuszczalnej otoczki. Tabletki do zmywarki – podobnie. Ubrania w przewa\u017caj\u0105cej mierze z w\u0142\u00f3kien syntetycznych, kt\u00f3re przy ka\u017cdym praniu wyp\u0142ukuj\u0105 swoje drobiny. Woda w plastikowych butelkach, destabilizuj\u0105cych si\u0119 pod wp\u0142ywem ciep\u0142a i promieni UV. Farby syntetyczne, na\u0142o\u017cone przynajmniej dwoma warstwami na \u015bciany zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzne. Opony, kt\u00f3re co rusz hamuj\u0105c, \u015bcieraj\u0105 si\u0119 na asfalcie. Kosmetyki z syntetycznymi drobinami. Mo\u017cna tak wymienia\u0107 i wymienia\u0107. Dzi\u015b niezmiernie trudno jest nam uciec od tego, co uzale\u017cni\u0142o nas od siebie w ci\u0105gu ostatnich dekad. Dlatego te\u017c obecno\u015b\u0107 mikrodrobin plastiku w ca\u0142ym naszym otoczeniu nie powinna jako\u015b szczeg\u00f3lnie dziwi\u0107. Oddychamy nim ka\u017cdego dnia. Przykrywa on p\u0142acht\u0105 nasze miasta i staje si\u0119 powoli bardzo powa\u017cnym konkurentem dla smogu. <\/p>\n\n\n\n

Dane s\u0105 coraz bardziej niepokoj\u0105ce. W ostatnim czasie naukowcy przyjrzeli si\u0119 mikroplastikowi wypuszczanemu z oczyszczalni \u015bciek\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 \u015bwietnym \u017ar\u00f3d\u0142em jego dystrybucji i ka\u017cdego dnia uwalniaj\u0105 do \u015brodowiska ponad 2 miliony mikroplastikowych cz\u0105stek. Problem polega na tym, \u017ce s\u0105 to miejsca, w kt\u00f3rych gromadzi si\u0119 ogromna ilo\u015b\u0107 chemikali\u00f3w oraz patogen\u00f3w, a trafiaj\u0105ce tam drobiny mikroplastiku dzia\u0142aj\u0105 na nie bardzo „zach\u0119caj\u0105co”. Kiedy bowiem jego cz\u0105stki mieszaj\u0105 si\u0119 z osadem, w\u00f3wczas bakterie przylepiaj\u0105 si\u0119 do nich i zaczynaj\u0105 wydziela\u0107 lepkie substancje zewn\u0105trzkom\u00f3rkowe. Taki kleisty biofilm staje si\u0119 nast\u0119pnie swego rodzaju lepem na kolejne patogeny, kt\u00f3re – pozostaj\u0105c w takim wsp\u00f3lnym konglomeracie – wymieniaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 swoim DNA i rozprzestrzeniaj\u0105 geny oporne na wiele r\u00f3\u017cnych lek\u00f3w. W tym i na antybiotyki, na kt\u00f3re mog\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 swoj\u0105 oporno\u015b\u0107 nawet 30-krotnie.<\/p>\n\n\n\n

Jest to istotne zagro\u017cenie nie tylko dla \u015brodowiska wodnego, ale i dla ludzkiego zdrowia. Niestety, wiele oczyszczalni \u015bciek\u00f3w nie jest zaprojektowanych do usuwania mikrodrobin plastiku (wraz z jego nieproszonymi go\u015b\u0107mi). A to oznacza, \u017ce mog\u0105 by\u0107 one nieustannie uwalniane do infrastruktury wodnej. Przy obecnym trendzie dramatycznie rosn\u0105cej antybiotykooporno\u015bci bakterii szacowana liczba zgon\u00f3w na \u015bwiecie zwi\u0105zana z tym problemem wyniesie w po\u0142owie tego stulecia a\u017c 10 milion\u00f3w, czyli wi\u0119cej ni\u017c obecna \u015bmiertelno\u015b\u0107 z powodu ka\u017cdego rodzaju raka. Je\u017celi nie zaczniemy dzia\u0142a\u0107 w tym momencie, w\u00f3wczas ju\u017c za chwil\u0119 obudzimy si\u0119 w naprawd\u0119 trudnych czasach.<\/p>\n\n\n\n

Dotychczas problem z samym mikroplastikiem polega\u0142 tak\u017ce na tym, \u017ce o ile wiedzieli\u015bmy ju\u017c doskonale, \u017ce wyst\u0119puje on powszechnie w naszych cia\u0142ach i w krwioobiegu, o tyle wci\u0105\u017c brakowa\u0142o bada\u0144, kt\u00f3re jednoznacznie skorelowa\u0142yby jego wp\u0142yw na nasze zdrowie. Naukowcy bardzo d\u0142ugo \u015bledzili wszelkie mechanizmy reakcji organizmu na tego intruza. Wiele rzeczy podejrzewano, na przyk\u0142ad powstawanie stan\u00f3w zapalnych b\u0105d\u017a tworzenie si\u0119 mutacji w DNA, jednak wci\u0105\u017c brakowa\u0142o pewnik\u00f3w. Te przysz\u0142y dopiero pocz\u0105tkiem tego roku, kiedy to \u015bwiatu przedstawiono pierwsz\u0105 analiz\u0119 jednoznacznie \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 mikroplastik z obecnymi w ciele cz\u0142owieka schorzeniami. Naukowcy wykazali bowiem, \u017ce w\u015br\u00f3d os\u00f3b choruj\u0105cych na mia\u017cd\u017cyc\u0119, kt\u00f3re w swoim krwioobiegu posiada\u0142y mikroplastik, ryzyko wyst\u0105pienia powa\u017cnych dolegliwo\u015bci, w tym zawa\u0142u serca, udaru m\u00f3zgu czy te\u017c \u015bmierci z dowolnej zdrowotnej przyczyny by\u0142o niemal pi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksze w por\u00f3wnaniu do os\u00f3b, u kt\u00f3rych mikroplastiku nie by\u0142o. Jego drobiny stymulowa\u0142y wi\u0119c rozw\u00f3j cz\u0105steczek zapalnych i tym samym zaostrza\u0142y stan zapalny.<\/p>\n\n\n\n

Niestety, dzi\u015b wiemy ju\u017c, \u017ce od mikroplastiku si\u0119 nie uwolnimy \u2013 tkwi on w naszym \u015brodowisku zbyt g\u0142\u0119boko, by m\u00f3c jakkolwiek z nim walczy\u0107. By\u0107 mo\u017ce jednak \u015bwiadomo\u015b\u0107 istnienia tego problemu pozwoli nam odnale\u017a\u0107 takie metody, kt\u00f3re cho\u0107 troch\u0119 przystosuj\u0105 nas do tej trudnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/em><\/p>\n\n\n\n

W. Wilczy\u0144ska-Michalik, K. Borek, M. Michalik, Cz\u0105stki mikroplastiku w powietrzu atmosferycznym w Krakowie<\/em>, AURA 9\/2019<\/p>\n\n\n\n

Dung Ngoc Pham, Lerone Clark, Mengyan Li, Microplastics as hubs enriching antibiotic-resistant bacteria and pathogens in municipal activated sludge<\/em>, Journal of Hazardous Materials Letters, Volume 2, 2021<\/p>\n\n\n\n

Marfella R, et al. Microplastics and Nanoplastics in Atheromas and Cardiovascular Events<\/em>. N Engl J Med. 2024 Mar 7;390(10)<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W czasie, kiedy b\u0119dziecie czyta\u0107 ten artyku\u0142, do \u015bmieci trafi kolejny milion plastikowych butelek, a do m\u00f3rz i ocean\u00f3w – oko\u0142o 20 ton tworzyw sztucznych. Dzi\u015b ju\u017c w zasadzie ka\u017cdy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1037,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1036","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiedza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1036"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1038,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1036\/revisions\/1038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}