{"id":1555,"date":"2025-02-21T13:51:00","date_gmt":"2025-02-21T12:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/?p=1555"},"modified":"2025-02-21T13:55:49","modified_gmt":"2025-02-21T12:55:49","slug":"ultra-fast-fashion-moda-ktora-niszczy-planete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/?p=1555","title":{"rendered":"Ultra Fast Fashion \u2013 moda, kt\u00f3ra niszczy planet\u0119"},"content":{"rendered":"\n

W\u0119druj\u0105c po galeriach handlowych nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce od d\u0142u\u017cszego czasu moda zmienia si\u0119 coraz szybciej. Jeszcze kilka dekad temu marki odzie\u017cowe wypuszcza\u0142y nowe kolekcje sezonowo, zgodnie z przebiegiem p\u00f3r roku, czyli wiosn\u0105, latem, jesieni\u0105 i zim\u0105. Z chwil\u0105 pojawienia si\u0119 trendu fast fashion, cykl ten skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do kilku tygodni, wprowadzaj\u0105c do sklep\u00f3w nawet kilkana\u015bcie nowych kolekcji rocznie. Obecnie obserwujemy zjawisko jeszcze bardziej ekstremalne \u2013 ultra fast fashion, czyli mod\u0105 \u201eultraszybk\u0105\u201d, w kt\u00f3rej ubrania s\u0105 projektowane, produkowane i sprzedawane w zastraszaj\u0105cym tempie, obejmuj\u0105cym ledwie kilka dni.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Znane marki, kt\u00f3re jaki\u015b czas temu zyska\u0142y na popularno\u015bci dzi\u0119ki szeroko zakrojonej kampanii marketingowej w internecie oraz oferowaniu swoich produkt\u00f3w poprzez aplikacje mobilne, codziennie wprowadzaj\u0105 do sprzeda\u017cy tysi\u0105ce nowych modeli ubra\u0144, bazuj\u0105c na algorytmach analizuj\u0105cych trendy w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. W efekcie takiego obrotu spraw, konsumenci mog\u0105 niemal natychmiast kupi\u0107 w\u0142asn\u0105 odzie\u017cow\u0105 wersj\u0119 tego, co aktualnie nosz\u0105 celebryci oraz influencerzy. Nietrudno si\u0119 jednak domy\u015bli\u0107, \u017ce ta b\u0142yskawiczna moda ma tak\u017ce swoj\u0105 cen\u0119 \u2013 i to nie tylko na metce, ale przede wszystkim odci\u015bni\u0119t\u0105 na \u015brodowisku oraz na ludziach pracuj\u0105cych przy jej produkcji.<\/p>\n\n\n\n

Ekologiczne koszty ultra fast fashion to przede wszystkim ogromne zu\u017cycie surowc\u00f3w naturalnych. Produkcja odzie\u017cy poch\u0142ania gigantyczne ilo\u015bci wody oraz energii. Tylko do wytworzenia jednej pary spodni d\u017cinsowych potrzeba oko\u0142o 7500 litr\u00f3w wody, a do produkcji 1 kg bawe\u0142ny \u2013 nawet 20000 litr\u00f3w. Ultra fast fashion oznacza wi\u0119c nieustanny \u201ep\u0119d\u201d za tymi zasobami, co prowadzi do ich wyczerpywania, szczeg\u00f3lnie w regionach ju\u017c dotkni\u0119tych niedoborem wody. Co wi\u0119cej, przemys\u0142 tekstylny odpowiada za oko\u0142o 10% globalnej emisji gaz\u00f3w cieplarnianych, a to czyni go naprawd\u0119 powa\u017cnym graczem na og\u00f3lnej li\u015bcie trucicieli klimatu. Produkcja syntetycznych tkanin (takich jak poliester) bazuje na ropie naftowej oraz powoduje uwalnianie si\u0119 do atmosfery olbrzymich ilo\u015bci dwutlenku w\u0119gla. Z kolei farbowanie i obr\u00f3bka tkanin dodatkowo zanieczyszczaj\u0105 rzeki toksycznymi chemikaliami, niszcz\u0105c lokalne ekosystemy.<\/p>\n\n\n\n

Jako \u017ce ubrania z ultra fast fashion s\u0105 projektowane tak aby by\u0142y jak najta\u0144sze, tak te\u017c cechuje je niska jako\u015b\u0107. A s\u0142abe, cienkie materia\u0142y oraz kiepskie wykonanie sprawiaj\u0105, \u017ce odzie\u017c ta szybko si\u0119 niszczy, wi\u0119c w zasadzie trafia do kosza ledwie po kilku u\u017cyciach. W efekcie ka\u017cdego roku na \u015bwiecie powstaj\u0105 gigantyczne \u201eg\u00f3ry ubra\u0144\u201d \u2013 ponad 92 miliony ton odpad\u00f3w tekstylnych. Ogromna ich cz\u0119\u015b\u0107 trafia na wysypiska lub do spalarni, emituj\u0105c jeszcze wi\u0119cej szkodliwych substancji.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pami\u0119tajmy tak\u017ce o tym, \u017ce syntetyczne tkaniny nie ulegaj\u0105 biodegradacji i w rezultacie mog\u0105 rozk\u0142ada\u0107 si\u0119 nawet kilkaset lat, uwalniaj\u0105c do \u015brodowiska mikroplastik, kt\u00f3ry zanieczyszcza wod\u0119, powietrze i gleb\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Za nisk\u0105 cen\u0105 ubra\u0144 kryj\u0105 si\u0119 nie tylko fatalne koszty \u015brodowiskowe, ale i dramatyczna sytuacja ludzi. Aby bowiem zaoferowa\u0107 konsumentom koszulk\u0119 za 10 z\u0142, firmy z bran\u017cy ultra fast fashion musz\u0105 obni\u017cy\u0107 koszty produkcji do minimum. W praktyce oznacza to przenoszenie fabryk do kraj\u00f3w o taniej sile roboczej (takich jak Bangladesz, Indie czy Chiny), gdzie pracownicy traktowani s\u0105 poni\u017cej godno\u015bci oraz zmuszani do pracy w niebezpiecznych warunkach, otrzymuj\u0105c za ni\u0105 skrajnie niskie wynagrodzenie. Co wi\u0119cej, w fabrykach produkuj\u0105cych ubrania dla gigant\u00f3w ultra fast fashion cz\u0119sto zatrudniane s\u0105 tak\u017ce dzieci. Organizacje zajmuj\u0105ce si\u0119 prawami cz\u0142owieka wielokrotnie informowa\u0142y o przypadkach wykorzystywania nieletnich w szwalniach, w kt\u00f3rych pracuje si\u0119 po kilkana\u015bcie godzin dziennie za pensj\u0119 nie przekraczaj\u0105c\u0105 kilku dolar\u00f3w. Pomimo jednak takich alarm\u00f3w, proceder ten wci\u0105\u017c jest bardzo powszechny i mimo wszelkich negatywnych konsekwencji, ultra fast fashion nieustannie cieszy si\u0119 ogromnym powodzeniem.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego w\u0142a\u015bciwie tak si\u0119 dzieje? C\u00f3\u017c, przede wszystkim jest to kwestia niskiej ceny \u2013 koszulki za kilka z\u0142otych sprawiaj\u0105, \u017ce kupowanie modnych ubra\u0144 staje si\u0119 \u0142atwo dost\u0119pne w zasadzie dla ka\u017cdego, nawet dla tych, kt\u00f3rzy dawniej nie mogli sobie na nie pozwoli\u0107. Po drugie, w gr\u0119 wchodzi tak\u017ce szybko\u015b\u0107 dostawy. Dzi\u0119ki nowoczesnym systemom logistycznym, ubrania zam\u00f3wione online mog\u0105 dotrze\u0107 do klient\u00f3w ju\u017c w ci\u0105gu kilku dni. Oboj\u0119tny nie pozostaje tak\u017ce wp\u0142yw medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych \u2013 influencerzy promuj\u0105 nowe trendy, a konsumenci chc\u0105 je natychmiast kopiowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 trend ultra fast fashion wydaje si\u0119 by\u0107 niepowstrzymany, istniej\u0105 sposoby na ograniczenie jego negatywnego wp\u0142ywu. Jest to na przyk\u0142ad decydowanie si\u0119 na kupno mniejszej liczby ubra\u0144 o lepszej jako\u015bci, kt\u00f3re pos\u0142u\u017c\u0105 d\u0142u\u017cej i nie strac\u0105 fasonu po pierwszym praniu. Klasyczne, dobrze uszyte elementy garderoby mog\u0105 by\u0107 wszak noszone latami, bez ryzyka trafienia do \u015bmietnika po paru tygodniach. Inn\u0105 alternatyw\u0105 jest zdecydowanie si\u0119 na zakupy w sklepach typu second-hand, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 przed\u0142u\u017cy\u0107 \u017cycie ubra\u0144 i zmniejszy\u0107 ilo\u015b\u0107 odpad\u00f3w tekstylnych, a tak\u017ce oddanie nieu\u017cywanych ubra\u0144 na zbi\u00f3rki odzie\u017cy, dzi\u0119ki czemu trafi\u0105 one do potrzebuj\u0105cych. Obecnie coraz wi\u0119cej firm decyduje si\u0119 na produkcj\u0119 odzie\u017cy w spos\u00f3b zr\u00f3wnowa\u017cony, u\u017cywaj\u0105c do tego ekologicznych materia\u0142\u00f3w przy jednoczesnym ograniczeniu emisji dwutlenku w\u0119gla oraz zadbaniu o etyczne warunki pracy. Warto wi\u0119c zwraca\u0107 uwag\u0119 na takie marki.<\/p>\n\n\n\n

Musimy pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce wielkie zmiany zaczynaj\u0105 si\u0119 od pojedynczych decyzji. Prawda jest taka, \u017ce ka\u017cdy z nas ma wp\u0142yw na rynek odzie\u017cowy, a edukacja i \u015bwiadomo\u015b\u0107 to kluczowe elementy wywierania presji na marki odzie\u017cowe. Ogromne zu\u017cycie zasob\u00f3w, zanieczyszczenie \u015brodowiska, wyzysk pracownik\u00f3w i rosn\u0105ce g\u00f3ry tekstylnych odpad\u00f3w to prawdziwa cena taniej odzie\u017cy. \u015awiadome wybory konsumenckie mog\u0105 wi\u0119c pom\u00f3c zahamowa\u0107 (a na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 \u2013 powstrzyma\u0107) ten destrukcyjny trend i sprawi\u0107, \u017ce moda stanie si\u0119 bardziej zr\u00f3wnowa\u017cona. Pozostaje tylko jedno pytanie \u2013 czy jeste\u015bmy gotowi zmieni\u0107 swoje nawyki?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0119druj\u0105c po galeriach handlowych nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce od d\u0142u\u017cszego czasu moda zmienia si\u0119 coraz szybciej. Jeszcze kilka dekad temu marki odzie\u017cowe wypuszcza\u0142y nowe kolekcje sezonowo, zgodnie z przebiegiem p\u00f3r roku,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1559,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1555","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiedza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1555"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1562,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1555\/revisions\/1562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1559"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}