Jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu zakupy spo\u017cywcze by\u0142y stosunkowo proste. Zim\u0105 jad\u0142o si\u0119 kiszonki i ziemniaki, latem og\u00f3rki i czere\u015bnie, jesieni\u0105 jab\u0142ka i grzyby. Dzi\u015b? Masz ochot\u0119 na mango w lutym, awokado w grudniu, a mo\u017ce truskawki w styczniu? Nie ma sprawy \u2013 wystarczy p\u00f3j\u015b\u0107 do supermarketu. Wszystko fajnie, tylko… czy nasza planeta to zniesie?<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki globalnemu handlowi mo\u017cemy codziennie je\u015b\u0107 co\u015b z zupe\u0142nie innej strefy klimatycznej. Banan z Ekwadoru, pomidor z Hiszpanii, awokado z Peru, jagody z Chile. To fascynuj\u0105ce i wygodne, ale jak ka\u017cdy luksus \u2013 \u017cywno\u015b\u0107 bez granic ma swoj\u0105 cen\u0119. I wcale nie chodzi tu o z\u0142ot\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy taki „egzotyczny smako\u0142yk” ma za sob\u0105 d\u0142ug\u0105 drog\u0119 \u2013 setki, czasem tysi\u0105ce kilometr\u00f3w ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, statkiem czy samolotem. A transport \u017cywno\u015bci to jedno z g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. Samoloty ch\u0142odnicze, kontenery, magazyny, plastikowe opakowania, chemikalia konserwuj\u0105ce… wszystko po to, \u017ceby truskawka wygl\u0105da\u0142a \u015bwie\u017co po dw\u00f3ch tygodniach podr\u00f3\u017cy. Rezultat? Jej \u015blad w\u0119glowy jest wi\u0119kszy ni\u017c porz\u0105dny talerz bigosu.<\/p>\n\n\n\n
Sezonowo\u015b\u0107 to wi\u0119c nie tylko kaprys babci albo wymys\u0142 hipis\u00f3w z targu ekologicznego. To naturalny rytm Ziemi, kt\u00f3ry m\u00f3wi nam, co powinno rosn\u0105\u0107, i kiedy, i gdzie. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu jedzenie zgodnie z porami roku w danym miejscu jest ekologiczne, bo:<\/p>\n\n\n\n
We\u017amy teraz na warsztat gwiazd\u0119 Instagrama \u2013 awokado. Zdrowe t\u0142uszcze, pi\u0119kne toasty, smoothie bowl… nic, tylko kupowa\u0107 i zajada\u0107 si\u0119. C\u00f3\u017c, historia tej przewrotnej ro\u015bliny to jednak prawdziwy dramat.<\/p>\n\n\n\n
Awokado to ro\u015blina wymagaj\u0105ca: po pierwsze, potrzebuje ogromnych ilo\u015bci wody – nawet 1 000 litr\u00f3w na 1 kg owocu. Po drugie, w krajach takich jak Chile, Meksyk czy Peru \u2013 gdzie jest sucho \u2013 plantacje wysysaj\u0105 lokalne rzeki, powoduj\u0105 konflikty spo\u0142eczne, a tak\u017ce wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z koszmarnymi warunkami pracy i p\u0142acy. Po trzecie, ogromny popyt na awokado sprawia, \u017ce pod nowe uprawy wycinane s\u0105 kolejne hektary cennych las\u00f3w. A po czwarte \u2013 transport. Setki kilometr\u00f3w samolotem lub statkiem ch\u0142odniczym do Europy to znacz\u0105cy \u015blad w\u0119glowy.<\/p>\n\n\n\n
Czy to wszystko oznacza, \u017ce mamy zrezygnowa\u0107 z jedzenia awokado? C\u00f3\u017c, niekoniecznie. Warto jednak wiedzie\u0107, kiedy i sk\u0105d kupowa\u0107 ten owoc i np. wybiera\u0107 awokado z Hiszpanii lub Grecji (latem), zamiast importowanego zim\u0105 z Ameryki Po\u0142udniowej.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie, w ca\u0142ym dzisiejszym globalistycznym podej\u015bciu do \u017cycia, trudno oczekiwa\u0107, \u017ce przestaniemy je\u015b\u0107 i kupowa\u0107 bardziej egzotyczne produkty, wszak od wielu dekad nie jeste\u015bmy ju\u017c spo\u0142ecze\u0144stwem zamkni\u0119tym w lokalnych spi\u017carniach. Co mo\u017cemy wi\u0119c zrobi\u0107? Przede wszystkim wszelkie decyzje podejmowa\u0107 lepiej i z wi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Tak wi\u0119c, patrz na kraj pochodzenia – je\u015bli mango pochodzi z Peru, a jest luty \u2013 du\u017ca szansa, \u017ce jego podr\u00f3\u017c zniszczy\u0142a wi\u0119cej \u015brodowiska ni\u017c ci si\u0119 to wydaje. Warto wybiera\u0107 produkty, kt\u00f3re s\u0105 bli\u017cej nas lub na kt\u00f3re aktualnie trwa sezon tam, sk\u0105d pochodz\u0105. Przyk\u0142ady? Pomara\u0144cze i cytrusy z Hiszpanii i W\u0142och \u2013 ich sezon to grudzie\u0144-luty. Granaty z Turcji \u2013 najlepsze jesieni\u0105. Ananasy z Ghany \u2013 zbierane wczesn\u0105 wiosn\u0105. Je\u015bli wi\u0119c si\u0119gasz po produkty z importu, wybieraj je w ich naturalnym czasie dojrzewania. B\u0119d\u0105 smaczniejsze, ta\u0144sze oraz mniej szkodliwe dla planety i dla ciebie.<\/p>\n\n\n\n
Zmieniaj tak\u017ce swoje menu razem z porami roku – brzmi jak bana\u0142, ale naprawd\u0119 robi r\u00f3\u017cnic\u0119. Zim\u0105 zupy z dyni, buraki, kiszonki. Latem \u2013 \u015bwie\u017ce og\u00f3rki, pomidory i owoce jagodowe, wiosn\u0105 \u2013 nowalijki, a jesieni\u0105 – grzyby, jab\u0142ka, orzechy. To podej\u015bcie zdrowe, r\u00f3\u017cnorodne i daj\u0105ce szans\u0119 na to, by zat\u0119skni\u0107 za danym smakiem i nacieszy\u0107 si\u0119 nim w pe\u0142ni, gdy przyjdzie na to pora. <\/p>\n\n\n\n
***<\/p>\n\n\n\n
\u017byjemy w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym mo\u017cemy je\u015b\u0107 prawie wszystko przez ca\u0142y rok. To bardzo wygodne, ale i bardzo niebezpieczne podej\u015bcie. Dlatego w\u0142a\u015bnie jdzenie to jedno z najpot\u0119\u017cniejszych narz\u0119dzi zmiany. Zar\u00f3wno dla planety, jak i dla zdrowia. Warto o tym pami\u0119ta\u0107 w trakcie kolejnych zakup\u00f3w spo\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu zakupy spo\u017cywcze by\u0142y stosunkowo proste. Zim\u0105 jad\u0142o si\u0119 kiszonki i ziemniaki, latem og\u00f3rki i czere\u015bnie, jesieni\u0105 jab\u0142ka i grzyby. Dzi\u015b? Masz ochot\u0119 na mango w lutym,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1573,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiedza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1572"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1574,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1572\/revisions\/1574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}