Nasze rzeki, zw\u0142aszcza te w miastach, nie grzesz\u0105 czysto\u015bci\u0105. Opr\u00f3cz jednak tych „konwencjonalnych” brud\u00f3w, z kt\u00f3rymi cz\u0119sto si\u0119 je kojarzy, p\u0142yn\u0105 w nich tak\u017ce te mniej oczywiste – leki.<\/p>\n\n\n\n
\u015awiatowe zu\u017cycie farmaceutyk\u00f3w stale ro\u015bnie. Obecnie, w skali roku si\u0119ga ju\u017c kilkuset tysi\u0119cy ton, a sam przemys\u0142 farmaceutyczny to jedna z najszybciej rozwijaj\u0105cych si\u0119 bran\u017c. Obecno\u015b\u0107 lek\u00f3w w \u015brodowisku, zw\u0142aszcza wodnym, nie powinna wi\u0119c a\u017c tak bardzo dziwi\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Cho\u0107, co prawda, jej skal\u0119 odkryli\u015bmy dopiero par\u0119 dekad temu. Sk\u0105d wi\u0119c si\u0119 wzi\u0119\u0142y leki w naszych wodach? C\u00f3\u017c, \u015brodki farmaceutyczne przyjmowane przez szpitalnych pacjent\u00f3w w ogromnej mierze nie s\u0105 w pe\u0142ni metabolizowane. A to oznacza, \u017ce cz\u0119\u015bciowo wydalane s\u0105 z moczem i ka\u0142em wci\u0105\u017c w swojej aktywnej formie. Ta wi\u0119c zgraja aktywnych biologicznie substancji trafia do kanalizacji. Kiedy takie \u015bcieki l\u0105duj\u0105 w oczyszczalni, w\u00f3wczas ich specyfika r\u00f3wnie\u017c wymyka si\u0119 systemowi. Konwencjonalne metody oczyszczania usuwaj\u0105 bowiem przede wszystkim zanieczyszczenia mikrobiologiczne, a nie chemiczne. Badania wykaza\u0142y, \u017ce lek\u00f3w nie da si\u0119 w pe\u0142ni wyeliminowa\u0107 w trakcie takich dzia\u0142a\u0144, a woda oczyszczona wci\u0105\u017c zawiera pewn\u0105, znacz\u0105c\u0105 ich ilo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, cz\u0119\u015b\u0107 farmaceutycznych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych bardzo ch\u0119tnie przyczepia si\u0119 do cz\u0105stek sta\u0142ych. A to oznacza tak\u017ce, \u017ce znajduj\u0105 si\u0119 one w osadzie \u015bciekowym, kt\u00f3ry cz\u0119sto wykorzystywany jest jako naw\u00f3z w celu rekultywacji gleby. W ten spos\u00f3b pozosta\u0142o\u015bci lek\u00f3w trafiaj\u0105 do ziemi, a stamt\u0105d mog\u0105 ponownie sp\u0142ywa\u0107 do pobliskich strumieni i wodnych zbiornik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie, nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce obecno\u015b\u0107 lek\u00f3w w oczyszczonej wodzie oznacza ca\u0142y ogrom negatywnych konsekwencji. Nawet ich niskie st\u0119\u017cenia, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 poziomu oddzia\u0142ywania biologicznego mog\u0105 si\u0119 bioakumulowa\u0107, czyli gromadzi\u0107 w tkankach \u017cywych organizm\u00f3w. Na przyk\u0142ad w tych, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zjadamy. Wystarcz\u0105 niewielkie ilo\u015bci takich specyfik\u00f3w, kt\u00f3re jednak stale i d\u0142ugotrwale trafiaj\u0105 do organizm\u00f3w, by doprowadzi\u0107 do modyfikacji na poziomie biochemii kom\u00f3rki. Efekt? Zmiany rozwojowe, zaburzenia neurologiczne, wahania hormonalne i zmiany zachowania. Kt\u00f3re ju\u017c dzi\u015b obserwowane s\u0105 u wielu wodnych organizm\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie, to tylko jeden element tego problemu. Swoje trzy grosze dodaj\u0105 tak\u017ce leki weterynaryjne u\u017cywane na wielkich przemys\u0142owych hodowlach, niew\u0142a\u015bciwa utylizacja farmaceutyk\u00f3w (niezu\u017cyte leki wci\u0105\u017c s\u0105 bardzo cz\u0119sto sp\u0142ukiwane w toalecie lub trafiaj\u0105 do kosza na \u015bmieci, a stamt\u0105d – na wysypiska) czy skutki dzia\u0142alno\u015bci przemys\u0142u farmaceutycznego. Obecne szacunki wskazuj\u0105 na to, \u017ce ponad 40% \u015bwiatowych rzek zanieczyszczonych jest aktywnymi sk\u0142adnikami farmaceutycznymi. Szczeg\u00f3lny niepok\u00f3j wywo\u0142uj\u0105 tu antybiotyki i zwi\u0105zana z nimi antybiotykooporno\u015b\u0107 bakterii przystosowuj\u0105cych si\u0119 do tolerowania tych zwi\u0105zk\u00f3w w wyniku sta\u0142ej ekspozycji na nie. Ju\u017c teraz problem ten realnie nam zagra\u017ca, natomiast szacunki na najbli\u017csze dekady stawiaj\u0105 go na r\u00f3wni z zachorowalno\u015bci\u0105 na raka. <\/p>\n\n\n\n
To trudny i bardzo niepokoj\u0105cy temat, na kt\u00f3rego rozwi\u0105zanie potrzeba ogromnych nak\u0142ad\u00f3w finansowych, wiedzy, \u015bwiadomo\u015bci i ch\u0119ci. Jego konsekwencje s\u0105 d\u0142ugofalowe i narastaj\u0105ce, gdy\u017c rosn\u0105cy wp\u0142yw dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka zagra\u017ca ekosystemom tak\u017ce na wielu innych poziomach. A te – z\u0142o\u017cone w ca\u0142o\u015b\u0107 – tworz\u0105 bardzo przykry obraz, nie zawsze od razu widoczny go\u0142ym okiem.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nasze rzeki, zw\u0142aszcza te w miastach, nie grzesz\u0105 czysto\u015bci\u0105. Opr\u00f3cz jednak tych „konwencjonalnych” brud\u00f3w, z kt\u00f3rymi cz\u0119sto si\u0119 je kojarzy, p\u0142yn\u0105 w nich tak\u017ce te mniej oczywiste – leki. \u015awiatowe…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1580,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1579","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiedza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1579","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1579"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1581,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1579\/revisions\/1581"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}