Obecnie po\u017cywienie dla bogatej cz\u0119\u015bci \u015bwiata (czyli m.in. USA, Europy i Australii) produkowane jest w skali globalnej. Na Ziemi wytwarza si\u0119 ju\u017c ponad 340 milion\u00f3w ton mi\u0119sa. Sama Polska jest jednym z najwi\u0119kszych eksporter\u00f3w drobiu na \u015bwiecie – ok. 50% ca\u0142ej naszej krajowej produkcji wychodzi na zewn\u0105trz. Z drugiej strony odsetek wyrzucanych i marnotrawionych produkt\u00f3w mi\u0119snych jest ogromny – w skali globalnej si\u0119ga on 25%. W samej Polsce a\u017c 45% w\u0119dlin trafia do kosza na \u015bmieci. Taka ilo\u015b\u0107 zmarnowanego pokarmu wystarczy\u0142aby do wy\u017cywienia a\u017c 3 miliard\u00f3w ludzi.<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugie \u0142a\u0144cuchy importu i eksportu okaza\u0142y si\u0119 by\u0107 bardzo gro\u017ane dla bezpiecze\u0144stwa \u017cywieniowego w trakcie pandemii, zw\u0142aszcza w okresie lockdownu – braki paszy dla zwierz\u0105t oraz k\u0142opoty ze sprzeda\u017c\u0105 \u017cywno\u015bci doprowadzi\u0142y do konieczno\u015bci „utylizowania” setek milion\u00f3w \u015bwi\u0144, dla kt\u00f3rych ani eksport, ani sprzeda\u017c do lokalnych hoteli i restauracji nie by\u0142y mo\u017cliwe. Z podobnych powod\u00f3w wylano tysi\u0105ce hektolitr\u00f3w mleka, a w Polsce masowo zabijano dr\u00f3b, kt\u00f3rego nie mo\u017cna by\u0142o sprzeda\u0107 za granic\u0119. \u015awiatowe rynki jednak w og\u00f3le nie zauwa\u017cy\u0142y wybicia tych setek milion\u00f3w zwierz\u0105t w wyniku lockdownu. Fakt ten najdobitniej \u015bwiadczy o tym, jak ogromna jest nadprodukcja mi\u0119sa i produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych.<\/p>\n\n\n\n
Fakt 2: Nadprodukcja \u017cywno\u015bci pog\u0142\u0119bia problem suszy na \u015bwiecie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wielkie przemys\u0142owe hodowle potrzebuj\u0105 ogromnych ilo\u015bci energii i s\u0142odkiej wody. Do wyprodukowania 1 kg wo\u0142owiny potrzeba a\u017c 15 tysi\u0119cy litr\u00f3w wody. Wraz z wyrzucaniem produkt\u00f3w mi\u0119snych, pozbywamy si\u0119 wi\u0119c 680 miliard\u00f3w litr\u00f3w wody. Nie jest to woda, kt\u00f3ra ot tak, mo\u017ce p\u00f3\u017aniej swobodnie trafi\u0107 z powrotem do \u015brodowiska. Woda, kt\u00f3r\u0105 zu\u017cywaj\u0105 du\u017ce fermy przekszta\u0142cana jest bowiem w truj\u0105ce \u015bcieki, nierzadko z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 antybiotyk\u00f3w, niezwykle trudnych do utylizacji. Trzeba pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce woda s\u0142odka przesta\u0142a dzisiaj ju\u017c by\u0107 zasobem odnawialnym. Zu\u017cywamy jej znacznie wi\u0119cej i znacznie szybciej, ni\u017c jest w stanie si\u0119 odtworzy\u0107. Jest to bardzo niebezpieczny trend. <\/p>\n\n\n\n Skoncentrowany ch\u00f3w to tak\u017ce konieczno\u015b\u0107 wyprodukowania wielkiej ilo\u015bci po\u017cywienia dla zwierz\u0105t. A to oznacza, \u017ce albo kolejne tereny musz\u0105 by\u0107 przeznaczane na degraduj\u0105c\u0105 \u015brodowisko produkcj\u0119 paszy, albo musi by\u0107 ona importowana. Wielkoobszarowe monokultury ze wzgl\u0119du na spos\u00f3b uprawy ro\u015blin (cz\u0119sto w systemie ci\u0105g\u0142ym) prowadz\u0105 do szybkiego wyja\u0142owienia gleby oraz pozbawienia jej organicznej warstwy, niezb\u0119dnej do zatrzymania wody. Sprzyja to pog\u0142\u0119bianiu problemu suszy.<\/p>\n\n\n\n Gdy w regionach, na kt\u00f3rych dominuj\u0105 wielkoobszarowe monokultury panuje susza, w\u00f3wczas nie tylko tworz\u0105 si\u0119 tam zamiecie py\u0142owe, ale nawet gdy zaczyna pada\u0107 deszcz (coraz cz\u0119\u015bciej nawalny i kr\u00f3tkotrwa\u0142y), w\u00f3wczas woda sp\u0142ywa po powierzchni przesuszonej gleby jak po betonie i jest zatrzymywana w niej jedynie w niewielkim stopniu.<\/p>\n\n\n\n Fakt 3: W bogatszych rejonach \u015bwiata konsumpcja mi\u0119sa oraz produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych jest pod k\u0105tem zdrowotnym zbyt wysoka – dla przyk\u0142adu, w samej Polsce zamiast zalecanych 20 kg rocznie, \u015brednio spo\u017cywa si\u0119 a\u017c 70 kg\/rok.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W krajach bogatych spo\u017cycie mi\u0119sa jest zbyt wysokie i niestety wci\u0105\u017c ro\u015bnie. Zgodnie z normami \u017cywieniowymi, tygodniowa konsumpcja mi\u0119sa powinna wynosi\u0107 ok. 0.5 kg na osob\u0119. Tymczasem, w Polsce jest to a\u017c 3 razy wi\u0119cej (1.6 kg). <\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, obfita w nadmiarowe mi\u0119so dieta standardowego obywatela Bogatej P\u00f3\u0142nocy przyczynia si\u0119 do emisji gaz\u00f3w cieplarnianych na poziomie 5000 GtCO2<\/sub>-C (r\u00f3wnowa\u017cno\u015b\u0107 5000 miliard\u00f3w ton CO2<\/sub>). Dla por\u00f3wnania, dieta wegetaria\u0144ska zu\u017cywa ponad 7 razy mniej GtCO2<\/sub>-C i jest znacznie korzystniejsza dla zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Fakt 4: Ro\u015bnie liczba os\u00f3b oty\u0142ych. Szacuje si\u0119, \u017ce za nieco ponad 10 lat takie osoby b\u0119d\u0105 stanowi\u0107 a\u017c 50% ca\u0142ej populacji<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Istnieje coraz wi\u0119cej danych sugeruj\u0105cych, \u017ce nadmierne spo\u017cywanie produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych ma niema\u0142y wp\u0142yw na nasze zdrowie. Co czwarty obywatel bogatych kraj\u00f3w cierpi dzi\u015b na oty\u0142o\u015b\u0107 wynikaj\u0105c\u0105 ze spo\u017cywania zbyt du\u017cej ilo\u015bci po\u017cywienia (BMI > 30). Przewiduje si\u0119, \u017ce do 2030 roku nadwag\u0119 b\u0119dzie mia\u0142a po\u0142owa ludzko\u015bci. Paradoksalnie, dzisiaj oty\u0142o\u015b\u0107 zabija trzy razy wi\u0119cej ludzi ni\u017c g\u0142\u00f3d i niedo\u017cywienie.<\/p>\n\n\n\n Obecnie 60% ca\u0142ej biomasy ssak\u00f3w na Ziemi to zwierz\u0119ta hodowlane. Ptaki hodowlane stanowi\u0105 70% wszystkich ptak\u00f3w. 71% wszystkich grunt\u00f3w rolnych w Unii Europejskiej, zamiast wytwarza\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 dla ludzi, produkuje pasz\u0119 dla zwierz\u0105t. Je\u017celi obecne sposoby produkcji \u017cywno\u015bci i modelu konsumpcji si\u0119 utrzymaj\u0105, w 2050 roku zapotrzebowanie na mi\u0119so wzro\u015bnie o ponad 200%. A to oznacza, \u017ce dramatycznie wzro\u015bnie zar\u00f3wno skala dewastacji \u015brodowiska, jak i procent os\u00f3b cierpi\u0105cych na choroby wynikaj\u0105ce ze z\u0142ych nawyk\u00f3w \u017cywieniowych. Problem ten stanie si\u0119 ogromnym obci\u0105\u017ceniem dla globalnego systemu zdrowia publicznego.<\/p>\n\n\n\n Fakt 5: Wielkoprzemys\u0142owe hodowle odpowiadaj\u0105 za 44% \u015bwiatowej emisji metanu i w ogromnym stopniu degraduj\u0105 \u015brodowisko.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Metan to gaz, kt\u00f3ry ma znacznie silniejszy (oko\u0142o 26-krotnie) wp\u0142yw na ocieplenie klimatu ni\u017c dwutlenek w\u0119gla. Jego emisja zwi\u0105zana jest g\u0142\u00f3wnie z wylesianiem teren\u00f3w pod produkcj\u0119 paszy, energoch\u0142onnym wytwarzaniem nawoz\u00f3w i \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin niezb\u0119dnych przy produkcji karmy dla zwierz\u0105t, u\u017cywaniem maszyn rolniczych, nawadnianiem, ogrzewaniem pomieszcze\u0144, przetwarzaniem i utylizacj\u0105 zw\u0142ok zwierz\u0105t, a tak\u017ce transportem zwierz\u0105t i produkt\u00f3w na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci. <\/p>\n\n\n\n \u015acieki z ferm nie s\u0105 niewidzialne, ani nie ulatniaj\u0105 si\u0119 magicznie do powietrza bez \u017cadnych konsekwencji. Jedna tylko hodowla licz\u0105ca 5 tysi\u0119cy \u015bwi\u0144 produkuje mniej wi\u0119cej tyle odchod\u00f3w i moczu ile 50-tysi\u0119czne miasto. Co wi\u0119cej, w \u015bciekach tych znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce rozmaite toksyczne substancje u\u017cywane w trakcie produkcji (zwi\u0105zki azotowe, \u015brodki dezynfekuj\u0105ce, \u015brodki myj\u0105ce, dezodoruj\u0105ce oraz antybiotyki). Odchody zwierz\u0105t bardzo cz\u0119sto wok\u00f3\u0142 ferm tworz\u0105 swego rodzaju laguny przelewaj\u0105cych si\u0119 nieczysto\u015bci. Ska\u017caj\u0105 one okoliczne pola, a poprzez rowy melioracyjne oraz cieki wodne nierzadko dostaj\u0105 si\u0119 te\u017c do uj\u0119\u0107 wody pitnej, rzek oraz m\u00f3rz. W wyniku takiej akumulacji (m.in. azotu i fosforu) w wodach przybrze\u017cnych masowo pojawiaj\u0105 si\u0119 mikroskopijne organizmy fotosyntetyzuj\u0105ce (na przyk\u0142ad nies\u0142awne sinice). A wiele z nich wydziela substancje, kt\u00f3re s\u0105 toksyczne dla innych organizm\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n —<\/p>\n\n\n\n Analizy i badania przeprowadzane przez wiele jednostek i instytucji jednoznacznie wskazuj\u0105 na to, \u017ce istotne zminimalizowanie ryzyka problem\u00f3w wywo\u0142anych przez hodowle przemys\u0142owe mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 jedynie poprzez zmniejszenie produkcji mi\u0119sa i podniesienie jej standard\u00f3w. Mo\u017cliwie jak najwi\u0119ksze ograniczenie chowu przemys\u0142owego zwierz\u0105t kr\u0119gowych, minimalizowanie ilo\u015bci marnowanego jedzenia, powr\u00f3t do lokalnego i sezonowego wytwarzania \u017cywno\u015bci oraz zmiana diety na tak\u0105, kt\u00f3ra b\u0119dzie korzystna dla naszego zdrowia to wi\u0119c podstawowe dzia\u0142ania, kt\u00f3re powinni\u015bmy przedsi\u0119wzi\u0105\u0107 natychmiast. Bez tych krok\u00f3w wprowadzenie kolejnego rozwi\u0105zania z zakresu technologii \u017cywno\u015bci prawdopodobnie nie da \u017cadnych spektakularnych rezultat\u00f3w w naszej walce o spowolnienie zmian klimatycznych i zachowanie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci gatunk\u00f3w. Ta batalia pomi\u0119dzy uwarunkowaniami kulturowymi i ekonomicznymi a wskazaniami zdrowotnymi, ekologicznymi i etycznymi w ci\u0105gu najbli\u017cszych lat stanie si\u0119 bardzo wa\u017cnym czynnikiem decyduj\u0105cym o naszym przysz\u0142ym losie na tej planecie. <\/p>\n\n\n\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Paulina Kramarz, Instytut Nauk o \u015arodowisku UJ – Owady – je\u015b\u0107 czy nie je\u015b\u0107, czyli walka o nasze talerze – Nauka UJ 13\/03\/23<\/p>\n\n\n\n Barbara Nied\u017awiedzka (IZP CM UJ), Przemys\u0142owe hodowle zwierz\u0105t \u2013 \u015brodowiskowa i etyczna katastrofa, Nauka dla Przyrody: 5.04.2021<\/p>\n\n\n\n Paulina Kramarz (Instytut Nauk o \u015arodowisku UJ), „Czy zabraknie wody na marnowanie \u017cywno\u015bci?”, 17.09.2020, Nauka dla Przyrody<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n grafika: Adrian Szustakowski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ponad 75% teren\u00f3w wszystkich \u015bwiatowych upraw jest obecnie przeznaczanych na hodowl\u0119 zwierz\u0105t. Z drugiej jednak strony, nasze zapotrzebowanie na bia\u0142ko jest tylko w 33% zaspakajane przez produkty odzwierz\u0119ce. Bior\u0105c pod…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1046,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiedza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=974"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1047,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/974\/revisions\/1047"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/shutterstock_428784160-1024x768.jpg\")