{"id":989,"date":"2023-12-14T10:28:36","date_gmt":"2023-12-14T09:28:36","guid":{"rendered":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/?p=989"},"modified":"2024-06-17T11:11:38","modified_gmt":"2024-06-17T09:11:38","slug":"pogoda-i-klimat-to-nie-to-samo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/?p=989","title":{"rendered":"Pogoda i klimat to nie to samo"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0142a ko\u0144c\u00f3wka marca 2022 roku, kiedy \u015bwiat na moment zaniem\u00f3wi\u0142 z wra\u017cenia, a meteorolodzy zacz\u0119li ze zdumienia przeciera\u0107 oczy. Oto temperatura na Antarktydzie podskoczy\u0142a o zawrotne&nbsp;40&nbsp;stopni Celsjusza powy\u017cej swojej normy. Fala niepokoj\u0105cych medialnych doniesie\u0144 od razu zala\u0142a wirtualne \u0142\u0105cza. Czy rzeczywisto\u015b\u0107, jak\u0105 znamy, naprawd\u0119 w\u0142a\u015bnie ko\u0144czy\u0142a si\u0119 na naszych oczach?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przede wszystkim i po pierwsze trzeba tu zacz\u0105\u0107 od jednej, ogromnie wa\u017cnej kwestii. Rekord temperatury maksymalnej obrazuje tylko chwilowy stan pogody. Oczywi\u015bcie, takie zjawisko zawsze budzi niepok\u00f3j i medialn\u0105 trwog\u0119, jednak w gruncie rzeczy stanowi ono jedynie informacj\u0119 wyrwan\u0105 z kontekstu. Gdyby bowiem w styczniu czy w lutym temperatura w Polsce nagle spad\u0142a na par\u0119 godzin do -20 stopni Celsjusza, w\u00f3wczas wcale nie zmieni\u0142oby to faktu, \u017ce ostatnie zimy by\u0142y wyj\u0105tkowo ciep\u0142e i bez\u015bnie\u017cne (nawet bior\u0105c pod uwag\u0119 epizod ze \u015bniegiem w grudniu). Zanotowany skok temperatury na Antarktydzie to chwilowa anomalia wywo\u0142ana nadej\u015bciem cieplejszych mas powietrza i korzystnymi warunkami nas\u0142onecznienia na stacji pogodowej, kt\u00f3ra go zarejestrowa\u0142a.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/beautiful-landscape-with-large-icebergs-2023-11-27-05-26-44-utc-3-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-991\" srcset=\"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/beautiful-landscape-with-large-icebergs-2023-11-27-05-26-44-utc-3-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/beautiful-landscape-with-large-icebergs-2023-11-27-05-26-44-utc-3-300x200.jpg 300w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/beautiful-landscape-with-large-icebergs-2023-11-27-05-26-44-utc-3-768x512.jpg 768w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/beautiful-landscape-with-large-icebergs-2023-11-27-05-26-44-utc-3-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/beautiful-landscape-with-large-icebergs-2023-11-27-05-26-44-utc-3-2048x1366.jpg 2048w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/beautiful-landscape-with-large-icebergs-2023-11-27-05-26-44-utc-3-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce zmiany klimatu nie uwidaczniaj\u0105 si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie przez skoki s\u0142upka na termometrze. Globalny wzrost temperatury powoduje zam\u0119t w ca\u0142ej atmosferze, wp\u0142ywaj\u0105c na kierunki wiatr\u00f3w, trasy w\u0119dr\u00f3wek ni\u017c\u00f3w i wy\u017c\u00f3w czy charakter monsun\u00f3w. I to one daj\u0105 nam prawdziwy obraz z tego, z czym obecnie si\u0119 borykamy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Generalnie rzecz ujmuj\u0105c, przez dziesi\u0119ciolecia Antarktyka by\u0142a jednym z najszybciej ocieplaj\u0105cych si\u0119 region\u00f3w \u015bwiata. Jednak od ko\u0144ca lat 90. ubieg\u0142ego stulecia temperatura zacz\u0119\u0142a tam delikatnie spada\u0107. I tego w\u0142a\u015bnie kontekstu brakuje w licznych donosach medialnych. Kilka losowych rekord\u00f3w nie mo\u017ce by\u0107 &#8222;stanem zero&#8221; do wyci\u0105gania daleko id\u0105cych wniosk\u00f3w, cho\u0107 w tym przypadku by\u0107 mo\u017ce i wniosk\u00f3w dla s\u0142usznego celu. Pami\u0119tajmy jednak o tym, \u017ce droga na skr\u00f3ty, bez wzgl\u0119du na to, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119, zawsze daje or\u0119\u017c populistom, kt\u00f3rzy w ci\u0105gu kilku sekund s\u0105 w stanie zdyskredytowa\u0107 fakty i zasia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczywi\u015bcie w \u017cadnym wypadku nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce problemu nie ma. Bo jest, i to gigantyczny. Trzeba tylko spojrze\u0107 na niego z nieco innej strony. Przez ostatnie dekady zasi\u0119g lodu morskiego w Antarktyce delikatnie wzrasta\u0142. Prawdopodobnie by\u0142o to wynikiem silniejszych ni\u017c przed laty wiatr\u00f3w, kt\u00f3re wia\u0142y z bieguna po\u0142udniowego na p\u00f3\u0142noc i kt\u00f3re przepycha\u0142y i wci\u0105\u017c przepychaj\u0105 kr\u0119 w stron\u0119 r\u00f3wnika. Niestety doniesienia medialne bardzo cz\u0119sto pomijaj\u0105 jedn\u0105 zasadnicz\u0105 spraw\u0119 &#8211; ot\u00f3\u017c l\u00f3d morski w \u017cadnym wypadku nie jest tym samym, co l\u00f3d lodowcowy. Dlatego te\u017c wszelkie teorie g\u0142osz\u0105ce o &#8222;spisku klimatycznym&#8221;, kt\u00f3re uzasadniaj\u0105 go coraz wi\u0119kszymi przyrostami lodu na Antarktydzie ju\u017c z samego swego za\u0142o\u017cenia obarczone s\u0105 zasadniczym b\u0142\u0119dem manipulacyjnym. Dzisiaj co prawda cienka sezonowa kra na Antarktyce osi\u0105ga nieco wi\u0119kszy zasi\u0119g ni\u017c po\u0142ow\u0119 wieku temu. Ale gruby l\u0105dol\u00f3d chudnie w zastraszaj\u0105co szybkim tempie. I w\u0142a\u015bnie to przede wszystkim powinno nas niepokoi\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"678\" src=\"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/iceberg-in-the-ocean-haze-2023-11-27-05-20-49-utc-3-1024x678.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-992\" srcset=\"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/iceberg-in-the-ocean-haze-2023-11-27-05-20-49-utc-3-1024x678.jpg 1024w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/iceberg-in-the-ocean-haze-2023-11-27-05-20-49-utc-3-300x199.jpg 300w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/iceberg-in-the-ocean-haze-2023-11-27-05-20-49-utc-3-768x508.jpg 768w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/iceberg-in-the-ocean-haze-2023-11-27-05-20-49-utc-3-1536x1017.jpg 1536w, https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/iceberg-in-the-ocean-haze-2023-11-27-05-20-49-utc-3-2048x1356.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ice, Fog, and Mountains in the High Arctic of  Isabella Bay of the  Ninginganiq National Wildlife Area on Baffin Island in Nunavut, Canada<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce obecnie w zasadzie ka\u017cdy mijaj\u0105cy miesi\u0105c przynosi nowe, bezprecedensowe pogodowe dramaty. Czas zdecydowanie nie dzia\u0142a na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107. Zdaje si\u0119, \u017ce bardzo wyra\u017anie na naszych oczach rozgrywa si\u0119 pocz\u0105tek ko\u0144ca \u015bwiata takiego, jaki do tej pory znali\u015bmy. Ocieplenie klimatu post\u0119puje. I to bardzo szybko. Oczywi\u015bcie sceptycy nadal jak mantr\u0119 powtarzaj\u0105, \u017ce przecie\u017c klimat ociepla i och\u0142adza si\u0119 cyklicznie, bez wzgl\u0119du na to, czy cz\u0142owiek akurat mu w tym dopomaga, czy te\u017c nie. Naturalnie, klimat sam z siebie w rzeczy samej ulega niema\u0142ym zmianom, ale ta obecna dzieje si\u0119 w ekspresowym tempie. W ci\u0105gu ostatnich wielu tysi\u0119cy lat w skali geologicznej taka zmiana nigdy si\u0119 nie zdarzy\u0142a. Kiedy naukowcy por\u00f3wnali jej wsp\u00f3\u0142czesne tempo z tymi kluczowymi zmianami, jakie nast\u0105pi\u0142y w trakcie ostatnich 300 milion\u00f3w lat to zauwa\u017cyli, \u017ce nawet te najgro\u017aniejsze wydarzy\u0142y si\u0119 wraz ze wzrostem CO<sub>2<\/sub>&nbsp;post\u0119puj\u0105cym w tempie 1-2 razy wolniejszym ni\u017c to dzisiejsze. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jest na Ziemi raptem od nieco ponad 100 tysi\u0119cy lat, narobi\u0142 wi\u0119c ogromnego ba\u0142aganu w zatrwa\u017caj\u0105co kr\u00f3tkim czasie. No i warto tu wspomnie\u0107 jeszcze i o tym, \u017ce w zasadzie gdyby go na Ziemi obecnie nie by\u0142o, to powinna ona teraz znale\u017a\u0107 si\u0119 w naturalnym cyklu och\u0142adzaj\u0105cym j\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mamy dzi\u015b naprawd\u0119 u\u0142atwiony dost\u0119p do naukowych analiz i artyku\u0142\u00f3w. Jednak szum informacyjny (a raczej dezinformacyjny) panosz\u0105cy si\u0119 wok\u00f3\u0142 klimatu sieje niespotykany i ogromnie niebezpieczny zam\u0119t. Obecnie za cz\u0119sto szukamy emocji, kt\u00f3re nierzadko s\u0105 du\u017co atrakcyjniejsze od prawdy. Za cz\u0119sto doszukujemy si\u0119 spisk\u00f3w i ukrytych interes\u00f3w oraz z g\u00f3ry odrzucamy wszelkie czyste intencje. Otoczyli\u015bmy si\u0119 warowni\u0105 z betonu i szk\u0142a, kt\u00f3ra bardzo dosadnie i bardzo skutecznie oddzieli\u0142a nas od \u015bwiata natury. Przez to powoli zapominamy ju\u017c o tym, jakie w tej naturze wyst\u0119puj\u0105 relacje. I wytrwale piel\u0119gnuj\u0105c my\u015bl o naszej wyj\u0105tkowo\u015bci oraz przedk\u0142adaj\u0105c w\u0142asne interesy na potrzeby innych istnie\u0144, uporczywie robimy wszystko, \u017ceby ca\u0142a przyroda dopasowa\u0142a si\u0119 do nas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niestety dzisiaj, p\u00f3ki jeszcze istniejemy, musimy jako ludzko\u015b\u0107 nieustannie negocjowa\u0107 z nasz\u0105 w\u0142asn\u0105 natur\u0105. W przeciwnym bowiem razie w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie czeka\u0107 na nas wielka, og\u00f3lno\u015bwiatowa katastrowa. A nie po prostu zmiana.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Na podstawie: J. Ma\u0144czak, J. Ma\u0142ecki, &#8222;Pocz\u0105tek ko\u0144ca? Rozmowy o lodzie i zmianie klimatu&#8221;, wyd. Znak 2021<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By\u0142a ko\u0144c\u00f3wka marca 2022 roku, kiedy \u015bwiat na moment zaniem\u00f3wi\u0142 z wra\u017cenia, a meteorolodzy zacz\u0119li ze zdumienia przeciera\u0107 oczy. Oto temperatura na Antarktydzie podskoczy\u0142a o zawrotne&nbsp;40&nbsp;stopni Celsjusza powy\u017cej swojej normy&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1051,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-989","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiedza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=989"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":997,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/989\/revisions\/997"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1051"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-know.uj.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}